• كم خونى فقر آهن چيست  ؟

زمانى كه در خون به مقدار كافى گلبول قرمز وجود نداشته باشد، كم خونى اتفاق مى افتد. كار گلبول هاى قرمز حمل اكسيژن از ريه ها به همه قسمت هاى بدن است. كم خونى انواع گوناگونى دارد؛ كم خونى فقر آهن (IDA) شايع ترين نوع كم خونى در كودكان است. اين نوع كم خونى زمانى بروز مى كند كه آهن كافى براى ساختن گلبول قرمز در خون وجود نداشته باشد، مانند زمانى كه در غذاى فرد آهن كافى وجود ندارد و يا به دليلى خونريزى بيش از حد روى مى دهد.طبق برآوردهاى اخير سازمان جهانى بهداشت (WHO)، يك سوم جمعيت دنيا، يعنى حدود دو ميليارد نفر كه اكثر آنها در كشورهاى در حال توسعه زندگى مى كنند، احتمالاً به كم خونى فقر آهن مبتلا هستند.كم خونى فقر، آهن در هر سنى مى تواند بروز كند، اما بيشتر در كودكان نوپا و دختران نوجوان ديده مى شود. شيرخواران، كودكان نوپا، و نوجوانان به مقادير زياد آهن نياز دارند، زيرا نسبت به ساير دوره هاى زندگى، با سرعت بيشترى رشد مى كنند.

شيرخوارانى كه شير مادر مى خورند يا شير خشك غنى از آهن مصرف مى كنند، مقدار كافى آهن دريافت مى دارند، حال آنكه در رژيم غذايى كودكان نوپا، غذاى غنى از آهن كمتر يافت مى شود. به علاوه، بيشتر كودكان نوپا مقدار زيادى شير گاو مى خورند كه آهن كمى دارد و جذب آهن را از ساير غذاها نيز مختل مى كند. دختران نوجوان نيز، از غذاهاى غنى از آهن محروم هستند؛ در عين حال به مقدار زيادى آهن جهت جايگزين كردن آهن از دست رفته در زمان عادت ماهانه نياز دارند.

•در صورتى كه  کودکی دچار كم خونى فقر آهن باشد، چگونه مى توانیم بدانیم ؟

علائم كم خونى شامل: رنگ پريدگى، به خصوص زير ناخن ها، داخل پلك ها و اطراف لثه ها، ترك خوردگى گوشه دهان، احساس خستگى، دشوارى فعاليت، تنگى نفس، سرگيجه، احساس سبكى در سر، افزايش ضربان قلب، سردرد، وزوز گوش، كاهش تمركز و كاهش رشد است.علائم كم خونى در شيرخواران و كودكان كم سن موارد زير را نيز شامل مى شود: پرخاشگرى، كاهش اشتها و تمايل به خوردن چيزهايى كه معمولاً خوراكى نيستند مثل خاك و يخ.

گرچه كم خونى ملايم يا متوسط در كودكان فاقد علامت است و يا علائم خفيفى ايجاد مى كند، ولى وجود آن در دوران شيرخوارى يا اوايل كودكى مى تواند سبب تاخير رشد و مشكلات رفتارى شود كه حتى پس از درمان كم خونى باقى مى مانند، تنها در كم خونى شديد يا طولانى مدت است كه علائم بروز مى كنند.

•پزشك كودك  چه كارى انجام مى دهد ؟

براى تشخيص كم خونى، پزشك اين كارها را انجام مى دهد:تاريخچه پزشكى فرد مورد نظر  شما را بررسى مى كند. برخى بيمارى ها خطر بروز كم خونى فقر آهن را افزايش مى دهند.درباره رژيم غذايى كودك شما سئوال مى كند. پزشك مى خواهد بداند كه كودك شما معمولاً چه نوع غذاى غنى از آهنى مى خورد و اينكه آيا ويتامين يا مكمل غذايى دريافت مى كند.كودك شما را معاينه مى كند. پزشك در جست وجوى نشانه هاى كم خونى فقر آهن است و سعى مى كند هرگونه علتى را كشف كند.خون كودك شما را آزمايش مى كند. آزمايش هاى رايج خون براى تشخيص كم خونى شامل هموگلوبين و هماتوكريت هستند. هماتوكريت (Hct) درصدى از حجم خون است كه توسط گلبول هاى قرمز اشغال شده است و هموگلوبين (Hgb) مستقيماً بخشى از گلبول قرمز را كه وظيفه حمل اكسيژن را به عهده دارد، اندازه گيرى مى كند.

مقادير پايين هموگلوبين يا هماتوكريت (با توجه به استانداردهاى ويژه هر سن) همراه با تاريخچه مصرف غذايى كه از نظر آهن فقير است، احتمال كم خونى را بيشتر مى كند. در مواردى با شيوع كمتر، كم خونى به دليل فقر آهن نيست و ممكن است براى رسيدن به تشخيص صحيح نياز به آزمايشات اضافى باشد.اگر تشخيص كم خونى فقر آهن در مورد كودك شما قطعى است، پزشك كارهاى زير را انجام مى دهد:در مورد اينكه آيا كودك شما به شكل دارويى آهن نياز دارد و مدت زمانى كه بايد آن را مصرف نمايد تصميم مى گيرد. كم خونى فقر آهن معمولاً با مكمل آهن (معمول ترين شكل آن، سولفات آهن است) از طريق خوراكى و براى مدت چندين ماه درمان مى شود.

راه هايى را براى افزايش مقدار آهن در رژيم غذايى كودك شما پيشنهاد مى كند.مواردى را كه بايد در منزل به آنها توجه كنيد يادآور مى شود.به شما مى گويد كه چه زمانى بايد مجدداً فرزند شما را ويزيت كند. پزشك معمولاً مى خواهد دوباره تست هايى به عمل آورد كه نشان مى دهد كم خونى كودك شما درمان شده است و يا لااقل در حال بهبودى است.

•ما در خانه چه كارى مى توانيم انجام دهيم  ؟

اگر پزشك مصرف آهن خوراكى را تجويز كرده است، مطمئن شويد كه كودك شما همه آن را طبق دستور دريافت مى كند. مصرف آهن بيشتر از مقدار تجويز شده مى تواند خطرناك باشد. در اينجا اطلاعات سودمند ديگرى درباره آهن به شما داده مى شود:اگر آهن را بين دو وعده غذا مصرف كنيد، بيشترين ميزان جذب را خواهد داشت. اما در موارد نادر آهن مى تواند ناراحتى گوارشى ايجاد كند، كه اين مشكل با مصرف آهن همراه با غذا يا بلافاصله پس از غذا كاهش مى يابد.ويتامين ث جذب آهن را آسان تر مى كند، حال آنكه كلسيم جذب آهن را دشوار مى سازد. بنابراين، داروى آهن را نبايد همراه با شير مصرف كرد. همچنين مصرف غذاها يا نوشيدنى هاى حاوى مقدار زياد ويتامين ث مانند ميوه ها، سبزى ها و آب پرتقال در افزايش جذب آهن موثر است. در اينجا ياد آورى مى شود كه مصرف آب ميوه غنى شده با كلسيم اشكالى ندارد.

•شكل مايع آهن خوراكى مى تواند دندان هاى كودك را موقتاً رنگى كند. اما اين رنگ با مسواك زدن از بين مى رود. استفاده از قطره چكان و چكاندن آهن در عقب دهان و يا به كار بردن نى مى تواند از اين مشكل جلوگيرى كند.

• در مورد كودكانى كه از شير مادر استفاده نمى كنند، هميشه از شير خشك غنى شده از آهن استفاده كنيد.

قبل از اينكه كودك شما يكساله شود، از دادن شير گاو به وى خوددارى كنيد زيرا شير گاو مى تواند سبب خونريزى از روده ها شده و كم خونى فقر آهن را سبب شود.

•مقدار غذاهاى غنى از آهن را در رژيم غذايى كودك خود افزايش دهيد. دو نوع آهن در رژيم غذايى وجود دارد: هم و غير هم. آهن هم در هموگلوبين حيوانات وجود دارد و آسان تر از آهن غير هم توسط بدن جذب مى شود. به كودك خود مقدار زيادى غذاى غنى از آهن بدهيد مانند: گوشت قرمز بدون چربى، گوشت پرندگان و ماهى، غلات غنى شده از آهن، نان و ميوه هاى خشك شده مانند زردآلو، كشمش و آلو، سبزيجات سبز پربرگ مانند اسفناج. كلم، لوبيا، نخود و گردو و فندق (براى كودكان زير سه سال توصيه نمى شود)، تخم مرغ.

موارد زير را به پزشكتان اطلاع دهيد:

اگر كودك شما كمتر از مقدار مورد انتظار فعاليت دارد.

به نظر مى رسد حال وى به شكلى بدتر مى شود.

از كم خونى فقر آهن به اين صورت جلوگيرى كنيد:

به هيچ وجه قبل از اولين سالگرد تولد كودكتان به او شير گاو ندهيد، زيرا اين امر مى تواند با ايجاد خونريزى از روده، كم خونى را سبب شود.

مقدار شير مصرفى كودك خود را به ۷۵۰ گرم در روز محدود كنيد.

به همراه آهن از مولتى ويتامين استفاده كنيد، به خصوص در دختران نوجوانى كه عادت ماهانه آنها شروع شده است. .

آنفولانزاي مرغي :

آنفولانزاي مرغي ماكيان را مبتلا مي‌كند و عامل مولد آن ويروسي است كه با ساختار فيزيكي پرندگان سازگار شده است.
با وجود اينكه اين بيماري مخصوص ماكيان است، اما در سالهاي اخير ظاهرا اين ويروس به گونه‌هاي ديگر جانداران نيز منتقل شده و موجب ابتلاي انسان‌ها به اين بيماري شده است.
در مقابل، ويروس آنفولانزاي فصلي بويژه با بدن انسان سازگار مي‌شود. بر خلاف آنفولانزاي مرغي، آنفولانزاي فصلي به آساني از فردي به فرد ديگر منتقل مي‌شود و هر ساله جان صدها هزار تن را مي‌گيرد.
طبق گزارشها و آمارهاي به دست آمده، از آخرين پژوهش‌ها، تا كنون 50 تن به بيماري آنفولانزاي مرغي مبتلا شده‌اند كه حدود 80 درصد آنها جان باختند و تقريبا تمام آنها از منطقه جنوب شرق آسيا بوده‌اند.
اين ويروس اغلب در فضولات پرندگان يافت مي‌شوند و مرغداراني كه اين ويروس را تنفس مي‌كنند به آن مبتلا مي‌شوند.

انتقال بيماري از انسان به انسان بسيار به ندرت اتفاق مي‌افتد. آنچه اين بيماري را براي انسان خطرناك مي‌كند، اينست كه ويروس آن به شكلي دچار جهش ژنتيكي و تغيير رفتار شود كه بتواند از انساني به انسان ديگر منتقل شود.
در نتيجه اين امر، شيوع بيماري بسيار گسترده خواهد شد. خطرناكتر از اين وضعيت آنست كه ويروس مرغي بتواند فردي را آلوده كند كه همزمان به بيماري آنفولانزاي انساني مبتلاست.
در صورتي كه ژن‌هاي ويروس‌هاي مرغي و انساني در اين شرايط با يكديگر تركيب شوند ويروس مي‌تواند از فردي به فرد ديگر منتقل شود و در نتيجه يك آنفولانزاي عالم‌گير شايع خواهد شد.
تقريبا هيچ فردي به طور طبيعي در برابر ويروس جديد مصونيت نخواهد داشت. در حالي كه اين ويروس مي‌تواند ظرف 6 ماه به همه مناطق جهان برسد.
هيچ كس نمي‌داند ما چقدر به زمان اين اپيدمي احتمالي جهاني نزديك هستيم، اما بسياري از دانشمندان مي‌گويند كه ما به اين نقطه خواهيم رسيد، چرا كه به نظر مي‌رسد همه‌گيري آنفولانزا در سيكل‌هاي 25 ساله به وقوع مي‌پيوندند و آخرين دوره آن در سال 1968 بوده است.
آنچه نگراني‌ها را در اين اواخر بيشتر كرده اينست كه آنفولانزاي مرغي آلوده كردن پستانداران را از جمله پلنگ‌ها و ببرها را آغاز كرده است.
يك بررسي اخير آزمايشگاهي نشان داد كه ويروس آنفولانزاي مرغي مي‌تواند در ميان گربه‌ها نيز رد و بدل شود. همچنين اين ويروس توانسته اردك‌ها را بدون بروز بيماري و علائم ظاهري آن آلوده كند.
اين امر خطر آلودگي مرغداران را افزايش مي‌دهد. در مورد علائم بيماري بايد يادآور شد كه ابتدا با يك تب خفيف، سردرد و درد مفاصل آغاز مي‌شود.
تب بيمار ممكنست به مدت يك روز فروكش كند. بيمار به سختي تنفس مي‌كند و به تدريج سرفه‌ها آغاز مي‌شود.
همزمان با كم رسيدن اكسيژن به مغز در اثر اشكال در تنفس حالت كما و مرگ به همراه خواهد داشت. از آنجا كه علائم آنفولانزاي مرغي بسيار مشابه آنفولانزاي معمولي است، خطر آن اينست كه ممكنست پزشكان نتوانند تفاوت آنها را تشخيص دهند.
اما در صورتي كه اين بيماري ظرف 48 ساعت تشخيص داده شود و بيمار تحت درمان خاص بيماري مانند مصرف داروي ضد ويروسي Tamiflu قرار گيرد، بيمار معمولا بهبودي كامل بدست مي‌آورد.

تا كنون به منظور توقف اين بيماري ميليون‌ها مرغ، جوجه و اردك در كشورهاي آلوده شده آسيايي به منظور كاهش خطر ابتلا در ميان پرندگان و انسان‌هاي سالم، كشتار شده‌اند.
نجات و پاكسازي در مناطق مستعد و آسيب‌پذير مانند مرغداري‌ها و مزارع افزايش يافته است.
همچنين از پزشكان خواسته شده تا نسبت به علائم بيماري در بيماران كنجكاوتر بوده و آنها را تحت كنترل دقيق داشته باشند.
با اين حال سازمان جهاني بهداشت هشدار داده كه اگر در حال حاضر اين بيماري شايع شود، هيچ كشوري براي مقابله با آن چه به لحاظ دارويي و چه به لحاظ واكسينه كردن آماده نيست.
امكان انتقال بيماري از راه خوردن گوشت مرغ آلوده وجود ندارد اما اين در صورتي است كه گوشت كاملا پخته شده و خام نباشد اين امكان وجود خواهد داشت.
در زمينه تهيه واكسن اين بيماري لازم به ذكرست كه دانشمندان در مراحل بسيار اوليه از آزمايش يك واكسن آزمايشي عليه زنجيره H5N1 از آنفولانزاي مرغي هستند كه در آسيا در حال گردش است.
اگر يك حالت عالم‌گير از اين زنجيره در سال آينده و سالهاي آتي بروز كند، ميليونها تن در اروپا و آمريكا و ميلياردها تن ديگر در ساير نقاط جهان به اين واكسن دسترسي نخواهند داشت.
به علاوه دولت‌هاي هر كشور بايد تصميم بگيرند چه گروهي از جامعه براي تزريق اين واكسن در اولويت قرار دارند كه اين تصميم بستگي به اين دارد كه به آنها بخواهند مرگ و مير احتمالي را كاهش دهند، آسيب جوامع را به حداقل برسانند و يا آسيب اقتصادي از اين اپيدمي را كاهش دهند.
در خصوص يك تلاش بين‌المللي براي مقابله با اين ويروس بايد متذكر شد كه نوامبر سال 2004، سازمان جهاني بهداشت در يك درخواست قطعي از دولت‌ها خواست تا در جهت توليد و توزيع واكسن بيماري اقدام كنند.

ظاهرا تاكيد آمريكا در اين زمينه در رأس كشورهاي اروپايي قرار داشته است.
هم اكنون درحدود 10 شركت در حال كار كردن بر روي تهيه واكسن اين بيماري هستند و بسيار نيز انتظار مي‌رود كه در سال جاري آزمايشهاي باليني در اين زمينه را آغاز كنند.
در مقايسه با سارس بايد گفت از آنجا كه آنفولانزاي مرغي برخلاف سارس به صورت دوره‌اي در حال گردش است، اما سارس را مي‌توان براي مدتي تحت كنترل قرار داده و شيوع آن را متوقف كرد.

ارتباط يك بيماري خطرناك چشم به استفاده از كامپيوتر

محققان نگران اند كه استفاده زياد از كامپيوتر مي تواند به بيماري ”گلاكوما“ ( آب سياه ) به خصوص در ميان كساني كه نزديك بين هستند منجر شود.  بيماري گلاكوما ناشي از افزايش فشار مايع داخل چشم است كه باعث فشردگي عصب ها در پشت چشم مي شود و در صورتي كه معالجه نشود باعث كوري مي شود.

اين يافته ها كه در نشريه ”اپيدمي شناسي و بهداشت اجتماعي“ منتشر شده است بر مطالعاتي كه روي 10 هزار كارمند ژاپني شد استوار است. نويسندگان اين مقاله علمي و كارشناسان، انجام تحقيقات بيشتري در اين زمينه را توصيه مي كنند، به خصوص از اين جهت كه تصور مي شود افراد نزديك بين عموماً بيشتر در معرض خطر ابتلا به گلاكوما هستند.

  فشار چشم

دكتر ماسايوكي تاتميچي، از دانشكده ي پزشكي دانشگاه توكيو و همكارانش چشم كارمندان چهار شركت مختلف ژاپني را كه هريك 5000 كارمند داست معاينه كردند. از كارمندان خواسته شد پرسشنامه هايي را درباره ميزان استفاده از كامپيوتر، چه در خانه و چه در محل كار، و همچنين هرگونه سابقه اي در زمينه بيماري هاي چشم را پر كنند.

محققان سپس كارمندان را بسته به ميزان استفاده از كامپيوتر به دسته كاربران سبك، متوسط و سنگين تقسيم كردند. كاربران به لحاظ ميزان استفاده از كامپيوتر در دراز مدت به چهار دسته پنج ساله تقسيم شدند كه از دسته كمتر از پنج سال تا بيش از 20 سال را در برمي گرفت. آنها همچنين به لحاظ ميانگين ساعات استفاده از كامپيوتر در جلسه، كه از يك ساعت در روز تا بيش از هشت ساعت در روز را دربرمي گرفت، تقسيم بندي شدند.

كساني كه در طبقه كاربران سنگين جا مي گرفتند معمولاً مرد و جوانتر بودند. در مجموع، معلوم شد كه چشم 522 نفر (5.1 درصد) از كارمندان دچار نقص هاي مربوط به ميدان ديد هستند.

احتمال آنكه كارمنداني كه در طبقه كاربران سنگين قرار داشتند از دوربيني يا نزديك بيني رنج ببرند بيش تر از سايرين بود.

در حدود يك سوم (165 نفر) از اين گروه از كارمندان به داشتن گلاكوم مظنون بودند. تحليل هاي بيش تر نشان داد كه ظاهراً استفاده زياد از كامپيوتر به ظهور علائم گلاكوم و نزديك بيني مرتبط است.

پژوهشگران علت اين مسئله را نمي دانند، اما معتقدند كه ممكن است ناشي از اين باشد كه افراد نزديك بين بيشتر در معرض خطر فشار چشمي ناشي از استفاده از كامپيوتر هستند. گلاكوما مهم ترين عامل كوري برگشت ناپذير در سراسر جهان است و تنها در بريتانيا بيش از 500 هزار نفر از آن رنج مي برند.

محققان كه نگران استفاده گسترده از كامپيوتر در جهان هستند در مقاله ي خود نوشتند: ”بنابراين مهم است در دهه آينده، كارشناسان بهداشت عمومي، توجه بيشتري به نزديك بيني و نقص هاي ميدان ديد در اثر استفاده سنگين از كامپيوتر نشان دهند.“